الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )
159
موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )
جنگ يرموك شركت كرده بودند و هنگامى كه رومىها شكست خوردند ، آنها به مواضع خويش بازگشتند . پس از آن يزيد بن ابو سفيان طى نامهاى به آنها نوشت : خراج و جزيهء سرزمين خويش را پرداخت كن . او انكار كرده و گفت : من مردى از عرب هستم و جزيه را بايد كافران بپردازند « 1 » ! آنگاه خودش نزد خليفه آمد و گفت : از ما صدقه - يعنى زكات - بگير ؛ چنان كه با اعراب رفتار مىكنى . خليفه گفت : بلكه اگر مسلمان نشويد از شما جزيه مىگيرم و اگر چنين نكنيد بايد به همكيشان خود ؛ يعنى رومىها ملحق شويد . پس از اين گفتگو جبلة به همراه سى هزار نفر از اقوامش كه همگى مسيحى بودند از آن منطقه كوچ كردند و به سرزمينهاى روم رفتند و پس از آن ، عمر از رفتار خويش نسبت به جبله و قومش پشيمان شد . « 2 » ( 1 ) فرزندان اسماعيل بن ابراهيم عليه السّلام يعقوبى در اواخر جزء اوّل از تاريخش ، فصلى را به اين عنوان اختصاص مىدهد و در ابتداى آن مىگويد : « اخبار مربوط به اسماعيل و فرزندانش را از اخبار امم ، مؤخرتر قرار دادهايم ؛ زيرا خداوند - عز و جل - نبوت و سلطنت را به آنها خاتمه داده است و اخبار آنها به اخبار رسول اللّه متصل شده است . » « 3 » و ما نيز به همين دليل اين شيوه را در پيش گرفتهايم . ( 2 ) در سابق گفته شد كه مسعودى در اين زمينه مىگويد : آنچه كه در مورد انساب يمن و وابستگان به آنها از كهلان و حمير ، فرزندان قحطان تا اين زمان ، قولا و عملا معلوم است و بازماندگان از گذشتگان و كوچكترها از بزرگترها نقل مىكنند و آنچه كه از تاريخهاى قديمى عرب و غيره و نقل قولهاى پيرمردانى كه از فرزندان قحطانهاى حمير و كهلان در سرزمينهاى يمن و تهائم و انجاد و مناطق حضر موت و شحر و أحقاف و عمان و غيره هستند ، به دست مىآيد اين است كه صحيحترين قول در مورد نسب قحطان چنين است : او قحطان بن عابر بن شالخ بن قينان بن ارفخشد بن سام بن نوح بوده است و عابر سه فرزند به نامهاى فالغ و قحطان و منكان داشته است و قحطان داراى سى و يك فرزند و پسر بوده است كه از جملهء آنها يعرب بوده است .
--> ( 1 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 1 ، ص 142 . ( 2 ) . همان ، ج 147 . ( 3 ) . همان ، ص 221 .